Giải pháp giảm thiếu sự cố trong hệ thống XLNT

Mỗi hệ thống XLNT hoạt động đều yêu cầu phải vận hành đúng quy trình và bảo trì – bảo dưỡng đúng lúc để hạn chế đến mức thấp nhất những sự cố môi trường xảy ra. Do đó phải thiết kế hệ thống XLNT tích hợp nhiều giải pháp ứng phó, phòng ngừa sự cố nhằm đảm bảo nước thải phải đạt quy chuẩn kỹ thuật trước khi xả thải ra ngoài môi trường.

Làm thế nào giảm sự cố trong HTXLNT tập trung?

Các hệ thống XLNT đô thị và công nghiệp mỗi giai đoạn xử lý đều quan trọng nhưng trong số đó quá trình xử lý sinh học lại rất nhạy cảm khi yếu tố thành phần, tính chất nước thải thay đổi. Trong đó, vi sinh vật cần điều kiện môi trường tối ưu để tăng trưởng bằng cách cân bằng các vấn đề liên quan đến pH, nhiệt độ, muối, tải lượng chất hữu cơ, vô cơ, chất dinh dưỡng, kim loại nặng, chất hoạt động bề mặt,…

Khi những thành phần này quá cao sẽ cản trở sự phát triển của VSV trong nước thải. Do đó, người vận hành hệ thống XLNT phải có trách nhiệm kiểm soát các yếu tố này.

Trong giai đoạn tiền xử lý có các bể thu gom và bể điều hòa làm nhiệm vụ loại bỏ chất rắn kích thước lớn, điều hòa lưu lượng và nồng độ chất ô nhiễm. Đối với bể thu gom có bố trí thiết bị tách cơ học có tác dụng giữ lại rác thải, giúp giữ cho các giai đoạn xử lý phía sau thuận lợi tránh tình trạng tắc nghẽn.

Còn với bể điều hòa là bể được tính toán thiết kế chi tiết để ổn định dòng chảy với thời gian lưu nước tùy thuộc vào từng công suất mỗi hệ thống XLNT tập trung khác nhau. Bể này còn đóng vai trò như bể chứa nước thải nếu gặp sự cố sẽ phải ngừng hoạt động để sửa chữa do đó nó phải được vận hành, bảo trì thường xuyên để thiết bị bên trong hoạt động liên tục, giảm nguy cơ hư hỏng.

Một trong những hoạt động quan trọng khác là phải quan trắc nước thải định kỳ với các thông số như pH, nhiệt độ, TDS, TSS, độ màu, BOD, COD, kim loại,… để cung cấp kịp thời các thông số quan trọng đối với nước thải đầu ra.

Đây cũng là công việc quan trọng để người quản lý HTXLNT tập trung phát hiện các rủi ro, thông số ô nhiễm vượt quá quy chuẩn cho phép để kịp thời đưa ra các biện pháp xử lý hiệu quả hơn. Đồng thời với nguồn thải có quy mô xả thải lớn phải lắp đặt trạm quan trắc nước thải tự động, liên tục và truyền dữ liệu đến Sở TNMT quản lý.

Giải pháp nào khi HTXLNT gặp sự cố?

Nếu là người vận hành hệ thống lâu năm chắc hẳn nhiều người đã quá quen thuộc với nhiều sự cố xảy ra bên trong các HTXLNT. Chẳng hạn như sự cố quá tải vì nước thải đầu vào chứa nhiều chất hữu cơ, chất ô nhiễm; nguồn thải sau xử lý có nồng độ ô nhiễm vượt quá quy chuẩn cho phép, hoặc nhiều công trình, thiết bị XLNT hư hỏng, hoạt động kém hiệu quả. Tất cả những dấu hiệu này ít nhiều làm gián đoạn quy trình XLNT, giảm hiệu suất xử lý, mất nhiều thời gian và chi phí do phải sửa chữa, thay thế thiết bị nhiều lần.

Để giảm tải tối đa những sự cố xảy ra bên trong các HTXLNT tập trung cần có giải pháp xử lý tổng thể, điều chỉnh các quy trình vận hành – bảo dưỡng hợp lý, thực hiện việc quan trắc nước thải định kỳ để theo dõi các thông số nước thải đầu vào – đầu ra, phải tiến hành bảo trì, thay thế thiết bị ngay khi hư hỏng, bố trí các công trình ứng phó, ngăn ngừa sự cố môi trường như hồ sinh học, thiết bị lưu giữ nước chưa đạt quy chuẩn.

Ngay khi nhận thấy hệ thống bị quá tải phải áp dụng phương pháp xử lý tại nguồn để loại bỏ các thành phần ô nhiễm nhằm đáp ứng tiêu chuẩn xả thải. Vì nếu tình trạng này kéo dài lâu sẽ ảnh hưởng đến giấy phép xả thải vào nguồn nước khi doanh nghiệp lập báo cáo xả thải định kỳ. Chủ dự án cũng nên chủ động quan trắc hoặc lắp đặt trạm quan trắc tự động kịp thời để phát hiện những thay đổi về nồng độ, tính chất nguồn thải để lên phương án khắc phục nhanh nhất.