Thắc mắc liên quan đến hệ thống xử lý nước thải

Khi chuẩn bị đầu tư hệ thống xử lý nước thải, nhiều doanh nghiệp thường có những băn khoăn như chi phí đầu tư, công nghệ xử lý, quy trình vận hành, bảo trì hay các thủ tục môi trường đi kèm. Việc giải đáp rõ các vấn đề này sẽ giúp chủ đầu tư lựa chọn được giải pháp phù hợp, tối ưu hiệu quả xử lý và tiết kiệm chi phí. Trong bài viết dưới đây, chúng ta sẽ cùng giải đáp những thắc mắc thường gặp liên quan đến hệ thống xử lý nước thải.

1. Hệ thống xử lý nước thải là gì?

Hệ thống xử lý nước thải là tổ hợp các bể xử lý, máy móc thiết bị và công nghệ được thiết kế để thu gom, xử lý các chất ô nhiễm có trong nước thải trước khi thải ra môi trường hoặc tái sử dụng. Mục tiêu của hệ thống là loại bỏ các tạp chất, chất hữu cơ, chất rắn lơ lửng, dầu mỡ, vi sinh vật gây hại và các thành phần ô nhiễm khác, giúp nước thải sau xử lý đạt quy chuẩn môi trường theo quy định hiện hành.

Tùy thuộc vào nguồn phát sinh và tính chất nước thải, hệ thống có thể áp dụng các phương pháp xử lý vật lý, hóa học, sinh học hoặc kết hợp nhiều công nghệ khác nhau. Hiện nay, hệ thống xử lý nước thải được ứng dụng rộng rãi cho nước thải sinh hoạt, sản xuất công nghiệp, y tế, thực phẩm, chăn nuôi và nhiều ngành nghề khác nhằm góp phần bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

2. Hệ thống XLNT hoạt động như thế nào?

Hệ thống xử lý nước thải hoạt động theo nguyên tắc thu gom và loại bỏ dần các chất ô nhiễm có trong nước thải thông qua nhiều công đoạn xử lý khác nhau. Tùy thuộc vào tính chất nước thải và công nghệ áp dụng, quy trình xử lý có thể khác nhau, tuy nhiên một hệ thống xử lý nước thải điển hình thường bao gồm các bước cơ bản sau:

• Bước 1: Thu gom và xử lý sơ bộ: Nước thải được dẫn về hệ thống thông qua mạng lưới thu gom. Tại đây, song chắn rác và bể tách dầu mỡ (nếu có) sẽ loại bỏ rác thô, cặn lớn và các tạp chất dễ gây tắc nghẽn thiết bị.
• Bước 2: Điều hòa lưu lượng và nồng độ ô nhiễm: Nước thải được đưa vào bể điều hòa nhằm ổn định lưu lượng và nồng độ ô nhiễm, giúp các công trình phía sau hoạt động hiệu quả hơn.
• Bước 3: Xử lý hóa lý (nếu có): Đối với một số loại nước thải có chứa nhiều chất rắn lơ lửng, kim loại nặng, dầu mỡ hoặc các chất ô nhiễm khó xử lý bằng phương pháp sinh học, hệ thống có thể được bổ sung công đoạn hóa lý. Quá trình này thường sử dụng hóa chất keo tụ, tạo bông, trung hòa pH hoặc tuyển nổi để loại bỏ các chất ô nhiễm trước khi đưa nước thải sang các công đoạn xử lý tiếp theo.
• Bước 4: Xử lý sinh học: Đây là công đoạn quan trọng nhất của hệ thống. Các vi sinh vật sẽ phân hủy chất hữu cơ, hợp chất chứa nitơ, photpho và các chất ô nhiễm khác trong nước thải. Tùy theo yêu cầu xử lý, hệ thống có thể sử dụng bể sinh học hiếu khí, thiếu khí hoặc kết hợp nhiều quá trình sinh học khác nhau.
• Bước 5: Lắng và tách bùn: Sau quá trình xử lý sinh học, hỗn hợp nước và bùn được dẫn sang bể lắng để tách bùn ra khỏi nước. Một phần bùn được tuần hoàn về bể sinh học, phần còn lại được thu gom và xử lý theo quy định.
• Bước 6: Khử trùng: Nước thải sau lắng được khử trùng bằng hóa chất hoặc công nghệ phù hợp nhằm loại bỏ vi khuẩn, vi sinh vật gây hại trước khi xả ra môi trường.
• Bước 7: Xả thải hoặc tái sử dụng: Nước sau xử lý đạt quy chuẩn môi trường sẽ được xả ra nguồn tiếp nhận hoặc tiếp tục xử lý nâng cao để tái sử dụng cho các mục đích phù hợp.

Nhờ sự kết hợp của nhiều công đoạn xử lý, hệ thống xử lý nước thải giúp giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ môi trường và đáp ứng các yêu cầu pháp lý về xả thải.

3. Hệ thống XLNT và hồ sơ môi trường có liên quan gì không?

Trên cơ sở các nội dung đã được phê duyệt trong hồ sơ môi trường, hệ thống xử lý nước thải cần được thiết kế, thi công và vận hành phù hợp để đảm bảo nước thải đầu ra đạt quy chuẩn theo quy định. Nếu công nghệ xử lý hoặc công suất thực tế không phù hợp với hồ sơ môi trường đã đăng ký, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong quá trình kiểm tra, nghiệm thu hoặc xin cấp các giấy phép liên quan.

Do đó, khi đầu tư hệ thống xử lý nước thải, doanh nghiệp nên đồng thời xem xét các yêu cầu pháp lý về môi trường để lựa chọn giải pháp phù hợp ngay từ đầu, tránh phát sinh chi phí cải tạo, điều chỉnh hoặc bổ sung hồ sơ về sau.

4. Đối tượng nào cần lắp đặt hệ thống XLNT?

Theo quy định tại Khoản 2 Điều 72 Luật Bảo vệ môi trường 2020 về yêu cầu chung về quản lý nước thải được quy định như sau:

- Nước thải phải được thu gom và xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường trước khi xả ra nguồn tiếp nhận;

Căn cứ theo Điều 86 Luật Bảo vệ môi trường 2020, các đối tượng cần có hệ thống thu gom và hệ thống xử lý nước thải riêng biệt với hệ thống thoát nước mưa (trừ trường hợp đặc thù do Chính phủ quy định) bao gồm: 

• Khu đô thị, khu dân cư tập trung mới. 
• Cơ sở sản xuất, kinh doanh hoặc dịch vụ tập trung. 
• Khu sản xuất, kinh doanh hoặc dịch vụ tập trung. 
• Cụm công nghiệp.

Như vậy tóm lại, các tổ chức, doanh nghiệp và cơ sở có phát sinh nước thải trong quá trình sinh hoạt, sản xuất hoặc kinh doanh đều cần xem xét đầu tư hệ thống xử lý nước thải phù hợp. Việc lắp đặt hệ thống không chỉ giúp đáp ứng các quy định về bảo vệ môi trường mà còn góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến nguồn nước và khu vực xung quanh.

Một số đối tượng thường cần lắp đặt hệ thống xử lý nước thải bao gồm:

• Nhà máy, xí nghiệp sản xuất: Các ngành như thực phẩm, thủy sản, dệt nhuộm, giấy, cao su, hóa chất, cơ khí, điện tử... thường phát sinh lượng nước thải lớn với nhiều thành phần ô nhiễm cần được xử lý trước khi xả thải.
• Khu công nghiệp, cụm công nghiệp: Các khu vực tập trung nhiều doanh nghiệp sản xuất thường phải đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung để thu gom và xử lý nước thải từ các nhà máy thành viên.
• Bệnh viện, phòng khám và cơ sở y tế: Nước thải y tế có thể chứa vi sinh vật gây bệnh, hóa chất và dược phẩm nên cần được xử lý đạt quy chuẩn trước khi thải ra môi trường.
• Khách sạn, nhà hàng, khu nghỉ dưỡng: Nguồn nước thải chủ yếu phát sinh từ hoạt động sinh hoạt, bếp ăn, giặt là và dịch vụ lưu trú.
• Chung cư, khu dân cư, tòa nhà thương mại: Đây là những nơi phát sinh lượng lớn nước thải sinh hoạt cần được thu gom và xử lý trước khi xả ra hệ thống thoát nước hoặc nguồn tiếp nhận.
• Trang trại chăn nuôi và cơ sở chế biến nông sản: Nước thải thường chứa hàm lượng chất hữu cơ cao, chất rắn lơ lửng và vi sinh vật nên cần có giải pháp xử lý phù hợp.
• Các cơ sở kinh doanh, dịch vụ khác: Trung tâm thương mại, trường học, bến xe, chợ, cơ sở giặt là, garage ô tô và nhiều loại hình hoạt động khác cũng có thể phải đầu tư hệ thống xử lý nước thải tùy theo quy mô và lưu lượng phát sinh.

Tùy thuộc vào loại hình hoạt động, lưu lượng và tính chất nước thải, mỗi đối tượng sẽ cần một giải pháp xử lý với công nghệ và công suất phù hợp để đảm bảo hiệu quả xử lý cũng như tuân thủ các quy định hiện hành về môi trường.

5. Chi phí đầu tư hệ thống XLNT là bao nhiêu?

Chi phí đầu tư hệ thống xử lý nước thải không có một mức giá cố định mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như công suất xử lý, đặc tính nước thải, công nghệ áp dụng, vật liệu xây dựng, thiết bị sử dụng và yêu cầu chất lượng nước đầu ra. Vì vậy, mỗi dự án sẽ có mức đầu tư khác nhau tùy theo nhu cầu thực tế của chủ đầu tư.

Một số yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí đầu tư hệ thống xử lý nước thải bao gồm:

• Công suất xử lý: Công suất càng lớn thì quy mô công trình, thiết bị và chi phí đầu tư càng cao.
• Tính chất nước thải: Những loại nước thải có nồng độ ô nhiễm cao, chứa dầu mỡ, hóa chất, kim loại nặng hoặc yêu cầu xử lý chuyên biệt thường cần công nghệ phức tạp hơn, dẫn đến chi phí đầu tư cũng cao hơn so với nước thải thông thường như nước thải sinh hoạt. 
• Công nghệ xử lý: Hệ thống sử dụng công nghệ sinh học thông thường, công nghệ MBBR, MBR, SBR hay các công nghệ xử lý nâng cao sẽ có mức đầu tư khác nhau.
• Hình thức xây dựng: Hệ thống dạng module lắp ghép, bồn composite, bồn nhựa hoặc bể bê tông cốt thép sẽ có chi phí đầu tư và thời gian thi công khác nhau.
• Yêu cầu về chất lượng nước thải sau xử lý: Nếu nước sau xử lý cần đạt tiêu chuẩn tái sử dụng hoặc các quy chuẩn xả thải nghiêm ngặt, hệ thống có thể phải bổ sung các công đoạn xử lý nâng cao làm tăng chi phí đầu tư.

6. Khi đầu tư hệ thống XLNT cần lưu ý điều gì? 

Khi đầu tư hệ thống xử lý nước thải là doanh nghiệp đã tiêu tốn một khoản ngân sách và đây cũng là một quyết định quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả xử lý, chi phí vận hành cũng như khả năng đáp ứng các quy định về môi trường. Để hệ thống hoạt động ổn định và mang lại hiệu quả lâu dài, doanh nghiệp cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Xác định chính xác nguồn và lưu lượng nước thải: Cần đánh giá đúng lưu lượng nước thải phát sinh thực tế cũng như dự báo nhu cầu mở rộng trong tương lai. Việc tính toán không chính xác có thể dẫn đến hệ thống quá tải hoặc lãng phí chi phí đầu tư.
• Phân tích đặc tính nước thải: Thành phần và mức độ ô nhiễm của nước thải là cơ sở để lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp. Mỗi loại nước thải như sinh hoạt, thực phẩm, thủy sản, y tế hay công nghiệp sẽ có những yêu cầu xử lý khác nhau.
• Lựa chọn công nghệ phù hợp: Không phải công nghệ hiện đại nhất là giải pháp tối ưu. Hệ thống cần được thiết kế phù hợp với đặc điểm nguồn thải, diện tích lắp đặt, ngân sách đầu tư và khả năng vận hành của doanh nghiệp.
• Đảm bảo phù hợp với hồ sơ môi trường: Thiết kế và công suất hệ thống cần đáp ứng các yêu cầu đã đăng ký trong hồ sơ môi trường, tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình kiểm tra, nghiệm thu hoặc xin cấp phép.
• Quan tâm đến chi phí vận hành: Bên cạnh chi phí đầu tư ban đầu, doanh nghiệp cần xem xét các chi phí dài hạn như điện năng, hóa chất, nhân công vận hành, bảo trì và xử lý bùn thải để tối ưu tổng chi phí sử dụng.
• Dự phòng khả năng mở rộng trong tương lai: Nếu doanh nghiệp có kế hoạch tăng quy mô sản xuất trong tương lai, hệ thống nên được thiết kế với phương án nâng công suất thuận lợi nhằm hạn chế chi phí cải tạo về sau.
• Lựa chọn nhà thầu uy tín, có nhiều năm kinh nghiệm: Đơn vị tư vấn, thiết kế và thi công có kinh nghiệm sẽ giúp đánh giá chính xác nhu cầu thực tế, lựa chọn công nghệ phù hợp và đảm bảo hệ thống vận hành hiệu quả sau khi bàn giao.

Việc chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ giai đoạn đầu tư sẽ giúp doanh nghiệp sở hữu hệ thống xử lý nước thải hoạt động ổn định, đáp ứng yêu cầu môi trường và tiết kiệm chi phí trong suốt quá trình vận hành.

Ngoài chi phí xây dựng và lắp đặt, chủ đầu tư cũng nên cân nhắc các khoản chi phí vận hành, hóa chất, điện năng, bảo trì và thay thế thiết bị trong quá trình sử dụng. Để xác định chính xác chi phí đầu tư, cần khảo sát thực tế, đánh giá nguồn nước thải và lựa chọn công nghệ phù hợp với nhu cầu của từng dự án.

Trên đây là một số thông tin về các "Thắc mắc liên quan đến hệ thống XLNT", nếu Quý Doanh nghiệp có nhu cầu tư vấn thêm thông tin về việc xử lý nước thải xin vui lòng liên hệ trực tiếp Zalo/Hotline: 0938.857.768 hoặc ĐỂ LẠI THÔNG TIN tại FORM TƯ VẤN để được hỗ trợ tận tình.