Thuộc da là ngành công nghiệp quan trọng, cung cấp nguyên liệu cho nhiều lĩnh vực như sản xuất giày dép, túi xách, quần áo, nội thất và các sản phẩm khác. Tuy nhiên, quá trình thuộc da sử dụng nhiều loại hóa chất, muối, axit, kiềm và hợp chất chứa crom, từ đó phát sinh lượng nước thải có mức độ ô nhiễm cao. Vì vậy, việc xử lý nước thải thuộc da là yêu cầu cần thiết đối với các cơ sở sản xuất nhằm kiểm soát ô nhiễm môi trường, đáp ứng các quy định về xả thải và hướng tới hoạt động sản xuất bền vững.
Nội dung bài viết:
1. Nguồn gốc phát sinh nước thải thuộc da
Trong nhà máy sản xuất thuộc da, nước thải phát sinh từ nhiều công đoạn khác nhau trong quá trình xử lý da động vật. Dưới đây là các nguồn phát sinh nước thải chính:
- Công đoạn ngâm vôi và tẩy lông: Phát sinh nước thải chứa nhiều chất hữu cơ, lông, protein, vôi, sunfua (Na₂S) và chất tẩy. Đây là nguồn nước thải ô nhiễm nặng nhất trong toàn bộ quá trình.
- Công đoạn ngâm, rửa và làm sạch da ban đầu: Nước thải chứa máu, chất béo, đất cát, muối bảo quản và vi sinh vật phân hủy.
- Công đoạn tẩy vôi, làm mềm và khử vôi: Phát sinh nước thải có nồng độ amoni, muối, chất hoạt động bề mặt cao.
- Công đoạn thuộc da: Tạo ra nước thải chứa hợp chất crom (Cr³⁺), muối, axit, chất hữu cơ hòa tan. Nếu không xử lý đúng cách, đây là nguồn gây ô nhiễm kim loại nặng nghiêm trọng.
- Công đoạn nhuộm, tạo màu và hoàn thiện: Nước thải chứa thuốc nhuộm, chất tạo màu, chất béo, dung môi, chất hoạt động bề mặt.
- Công đoạn rửa thiết bị và sàn nhà xưởng: Phát sinh nước thải lẫn cặn da, hóa chất, bùn, dầu mỡ và chất tẩy rửa.
- Nước thải sinh hoạt của công nhân: Phát sinh từ khu vực ăn uống, vệ sinh, tắm giặt trong nhà máy.
Có thể thấy, nước thải thuộc da có nguồn gốc từ hầu hết các công đoạn sản xuất và chứa nhiều chất ô nhiễm phức tạp như: chất hữu cơ, sunfua, crom, amoni, chất béo và thuốc nhuộm, đòi hỏi hệ thống xử lý chuyên biệt để đáp ứng tiêu chuẩn môi trường.
2. Phương pháp xử lý nước thải thuộc da
Đối với nước thải thuộc da, không có một phương pháp đơn lẻ nào có thể xử lý hiệu quả toàn bộ các thành phần ô nhiễm, do đó các hệ thống hiện nay thường kết hợp nhiều phương pháp như cơ học, hóa lý, sinh học, phương pháp lọc. Trong đó công đoạn xử lý chính là hóa lý và sinh học.
2.1. Phương pháp hóa lý kết hợp với sinh học
Đây là phương pháp sử dụng các quá trình hóa lý để loại bỏ các chất ô nhiễm khó phân hủy và các thành phần có khả năng gây ảnh hưởng đến vi sinh vật, sau đó tiếp tục sử dụng quá trình sinh học để xử lý các chất hữu cơ hòa tan còn lại trong nước thải.
- Giai đoạn xử lý hóa lý: Ở giai đoạn đầu, nước thải được điều chỉnh pH về khoảng thích hợp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các phản ứng hóa học diễn ra hiệu quả. Tiếp theo, hóa chất keo tụ và tạo bông được châm vào nước thải để kết dính các hạt cặn lơ lửng, chất màu và một phần chất hữu cơ thành các bông cặn có kích thước lớn hơn. Các bông cặn này sau đó được loại bỏ thông qua quá trình lắng. Đối với nước thải chứa Crom, quá trình hóa lý còn giúp kết tủa và loại bỏ kim loại nặng trước khi nước thải đi vào công đoạn sinh học. Đồng thời, các hợp chất sulfide cũng có thể được oxy hóa hoặc xử lý nhằm giảm độc tính đối với hệ vi sinh.
- Giai đoạn xử lý sinh học: Sau khi đã giảm tải các chất ô nhiễm khó xử lý bằng công đoạn hóa lý, nước thải được đưa vào các bể sinh học thiếu khí và hiếu khí. Tại đây, các vi sinh vật sẽ sử dụng chất hữu cơ trong nước thải làm nguồn dinh dưỡng để sinh trưởng và phát triển. Cụ thể, tại bể thiếu khí (Anoxic) có nhiệm vụ hỗ trợ quá trình khử nitrat, góp phần loại bỏ Nitơ trong nước thải, còn tại bể hiếu khí (Aerotank, MBBR hoặc SBR) sử dụng oxy hòa tan để vi sinh vật phân hủy các chất hữu cơ còn lại, giúp giảm đáng kể các chỉ tiêu BOD, COD và amoni.
Sau quá trình sinh học, nước thải được dẫn qua bể lắng để tách bùn vi sinh, tiếp tục khử trùng trước khi xả ra môi trường hoặc tái sử dụng tùy theo yêu cầu.
2.2. Phương pháp xử lý nâng cao
Phương pháp xử lý nâng cao thường được áp dụng ở giai đoạn cuối của hệ thống nhằm xử lý các chất ô nhiễm còn sót lại sau công đoạn hóa lý và sinh học, giúp nước thải đạt yêu cầu xả thải nghiêm ngặt hoặc phục vụ mục đích tái sử dụng nước. Một số phương pháp xử lý nâng cao được sử dụng phổ biến trong ngành thuộc da gồm:
- Lọc áp lực
- Lọc than hoạt tính
- Lọc thẩm thấu ngược (RO) hoặc siêu lọc (UF), nano lọc (NF)
3. Tham khảo quy trình xử lý nước thải thuộc da
Tham khảo quy trình xử lý nước thải thuộc da tại một nhà máy.
Nước thải thuộc da bao gồm 2 dòng thải: nước thải từ hoạt động sinh hoạt và nước thải từ công đoạn sản xuất. Trong đó nước thải sản xuất sau khi đã xử lý sơ bộ Crom thì được dẫn vào hệ thống XLNT, còn sinh hoạt sau khi qua bể tự hoại 3 ngăn thì cũng được dẫn vào hệ thống XLNT tập trung của nhà máy để tiếp tục quá trình xử lý. Cụ thể như sau:
Đối với nguồn nước thải sản xuất chứa Crôm
- Nước thải chứa crôm được thu gom và xử lý bằng cách cho dòng nước chạy qua song chắn rác nhằm loại bỏ hoàn toàn rác thải có kích thước lớn. Sau đó dẫn nước qua bể trộn đồng thời thêm dung dịch NaOH để tạo kết tủa Crôm (Cr(OH)3). Ngoài ra nước thải này mang tính axit nhờ NaOH giúp cân bằng và tạo tính kiềm.
- Bể lắng tiếp nhận nguồn nước, Crôm kết tủa lắng cặn và Cr3+ cũng được xử lý. Nguồn nước sau đó được dẫn về hệ thống tập trung để xử lý nước thải thuộc da.
Quy trình xử lý nước thải thuộc da
- Nước thải từ giai đoạn sản xuất và xử lý crom tập trung tại hố thu gom. Giai đoạn này cũng có sự xuất hiện của song chắn rác nhằm tránh tình trạng hư hỏng và tạo điều kiện thuận lợi xử lý nước thải về sau.
- Bể điều hòa tiếp nhận nguồn nước và tiến hành sục khí liên tục nhằm điều chỉnh lưu lượng và nồng độ của nguồn nước. Hiện tượng sục khí vừa làm xáo trộn chất rắn vừa tránh xảy ra hiện tượng yếm khí xảy ra.
- Bể tuyển nổi thực hiện nhiệm vụ tách dầu mỡ cũng cặn lơ lửng nhờ quá trình sục khí. Sự hình thành các bọt khí đồng thời kéo theo các chất cặn bám dính và được vớt ra ngoài nhờ thiết bị vớt bọt định kỳ.
- Bể keo tụ - tạo bông tiếp nhận nguồn nước. Hóa chất keo tụ PAC, polyme được thêm vào giúp liên kết chất cặn cùng hạt keo tạo nên những bông cặn có kích thước lớn hơn.
- Bể lắng 1 thực hiện vai trò lắng các bông cặn được hình thành ở giai đoạn trước đó. Phần bùn cặn lắng được đem đi xử lý định kỳ. Phần nước sạch tiếp tục đi qua giai đoạn xử lý sinh học.
- Bể Aerotank diễn ra quá trình sinh học. Nhờ vi sinh học hiếu khí được hình thành và phát triển nhờ hệ thống thổi khí cung cấp đầy đủ nguồn oxy. VSV hiếu khí hấp thụ và phân hủy các hợp chất hữu cơ trong nước thải để tăng sinh khối cũng như tái tạo tế bào mới.
- Bể lắng 2 giúp phần cặn bùn lắng hiệu quả. Phần bùn được dẫn về bể chứa bùn để xử lý. Phần nước được tuần hoàn ngược trở lại bể Aerotank để đảm bảo sự phát triển thuận lợi của hệ VSV.
- Bể khử trùng là giai đoạn xử lý nước thải ô nhiễm cuối cùng. Hóa chất khử trùng được thêm vào nguồn nước giúp xử lý vi khuẩn, sinh vật cũng như mầm bệnh còn sót lại.
Trên đây là một số thông tin về "Phương pháp xử lý nước thải thuộc da". Việc lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp cần dựa trên đặc tính nước thải, quy mô sản xuất và yêu cầu xả thải của từng doanh nghiệp. Đầu tư hệ thống xử lý hiệu quả không chỉ giúp đáp ứng quy định về môi trường mà còn góp phần nâng cao hiệu quả vận hành, tiết kiệm chi phí và hướng đến sự phát triển bền vững.
Quý Doanh nghiệp có nhu cầu thiết kế, thi công hệ thống XLNT xin vui lòng liên hệ trực tiếp Zalo/Hotline: 0938.857.768 hoặc để lại thông tin tại FORM TƯ VẤN để được hỗ trợ tận tình.
Xem thêm:
.jpg)
