Sản xuất bún là một trong những ngành nghề chế biến thực phẩm truyền thống phổ biến tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong quá trình ngâm gạo, xay bột, lên men và rửa bún phát sinh lượng nước thải lớn chứa hàm lượng chất hữu cơ, tinh bột và chất rắn lơ lửng cao. Nếu không được thu gom và xử lý đúng cách, nguồn nước thải này có thể gây ô nhiễm môi trường, phát sinh mùi hôi và ảnh hưởng đến nguồn nước tiếp nhận. Vì vậy, đầu tư hệ thống xử lý nước thải trong sản xuất, làm bún hiệu quả là hết sức cần thiết bởi việc này sẽ giúp các cơ sở đáp ứng các quy định về môi trường và yên tâm phát triển trong dài hạn.
Nội dung bài viết:
1. Nguồn phát sinh và đặc điểm nước thải sản xuất bún
Trong quá trình sản xuất bún tươi, nước thải thường phát sinh từ các hoạt động như sau:
- Nước thải từ công đoạn vo và ngâm gạo: Bao gồm nước dùng để rửa gạo trước khi ngâm, nước ngâm gạo sau thời gian ngâm. Loại nước thải này chứa nhiều tinh bột hòa tan, chất hữu cơ, cặn bẩn và có độ chua cao do quá trình lên men.
- Nước thải từ công đoạn xay gạo: Nước sử dụng trong quá trình xay gạo thành bột nước, nước vệ sinh máy xay. Nước thải này chứa nhiều tinh bột mịn và chất hữu cơ.
- Nước thải từ công đoạn luộc bún: Nước luộc bún sau một thời gian sử dụng, nước thải có chứa lượng lớn tinh bột hòa tan, chất hữu cơ và nhiệt độ cao.
- Nước thải từ công đoạn làm nguội bún: Nước dùng để làm nguội sản phẩm sau khi luộc, có chứa tinh bột, cặn bún và một phần chất hữu cơ.
- Nước thải từ công đoạn rửa bún: Nước rửa để loại bỏ nhớt và tinh bột dư trên sợi bún, đây là một trong những nguồn phát sinh nước thải lớn nhất. Chứa hàm lượng BOD, COD và SS rất cao.
- Nước thải từ vệ sinh nhà xưởng: Như nước rửa sàn khu vực sản xuất, nước vệ sinh khu vực chế biến và kho chứa nguyên liệu. Trong nươc thải có chứa cặn bột, cặn bún và các chất hữu cơ.
- Nước thải từ vệ sinh máy móc, thiết bị: Nước rửa máy xay, bồn chứa, máy ép bún, đường ống, dụng cụ sản xuất có chứa nhiều tinh bột và chất hữu cơ bám dính.
- Nước thải từ hoạt động sinh hoạt của công nhân: Như nước thải từ nhà vệ sinh, nước thải từ khu vực rửa tay, tắm giặt, căng tin (nếu có).
2. Công nghệ xử lý nước thải sản xuất bún đạt chuẩn
Đặc trưng nổi bật của nước thải sản xuất bún là chứa hàm lượng tinh bột, BOD₅, COD, TSS rất cao, dễ lên men và phát sinh mùi hôi nếu không được thu gom, xử lý kịp thời. Đây cũng là lý do các hệ thống xử lý nước thải sản xuất bún thường ưu tiên áp dụng các công nghệ sinh học kỵ khí và hiếu khí để xử lý hiệu quả tải lượng hữu cơ lớn. Dưới đây là một số thông tin về hệ thống xử lý nước thải sản xuất bún theo công nghệ này tại một cơ sở sản xuất.
Hệ thống thu gom nước thải
- Nước thải sinh hoạt > Bể tự hoại > Hệ thống XLNT
- Nước thải sản xuất > Hệ thống XLNT
Sơ đồ công nghệ: Nước thải > Bể thu gom > Bể phản ứng > Bể axit hóa > Bể trung hòa > Bể điều hòa > Bể lọc kỵ khí > Bể hiếu khí > Bể lắng > Bể trung gian > Bồn lọc cát > Bồn lọc than > Khử trùng > Nguồn tiếp nhận
- Bể thu gom: Nước thải sinh hoạt sau bể tự hoại và nước thải phát sinh từ quá trình sản xuất của Cơ sở chứa nhiều cặn, chất rắn lơ lửng và có hàm lượng chất hữu cơ ô nhiễm cao sẽ được thu gom chứa trong bể thu gom trước khi vào các công đoạn xử lý phía sau. Tại bể thu gom sẽ lắp song chắn rác có kích thước khe hở nhỏ để giữ lại cặn, các chất rắn lơ lửng có kích thước lớn. Việc lắp đặt song chắn rác tại đây sẽ bảo vệ cánh bơm tránh va đập gây hư hỏng máy bơm, bảo vệ đường ống tránh tắc nghẽn trong quá trình xử lý.
- Bể phản ứng: Nước thải từ hố thu gom được dẫn sang bể phản ứng, nước thải sản xuất thực phẩm có hàm lượng chất hữu cơ khó phân hủy cao, do dó tại đây sẽ châm acid HCl và được khuấy trộn bằng hệ thống sục khí trước khi đi sang bể acid hóa.
- Bể axit hóa: Tại bể axit hóa nước thải sẽ được lưu trong thời gian một ngày, quá trình thủy phân các chất khó phân hủy sẽ diễn ra tại đây nhằm chuyển hóa các hợp chất phức tạp khó phân hủy thành các hợp chất hữu cơ đơn giản.
- Bể trung hòa: Sau đó, nước thải sẽ sang bể trung hòa và châm NaOH để điều chỉnh lại pH của nước thải khoảng 6 - 6,5 thích hợp cho quá trình xử lý kỵ khí phía sau.
- Bể điều hòa: Điều hòa lưu lượng, ổn định nồng độ các chất gây ô nhiễm có trong nước thải, tránh gây sốc tải cho các công trình xử lý phía sau (do chế độ xả nước không ổn định) thông qua quá trình xáo trộn đều khắp thể tích bể.
- Bể kỵ khí: Diễn ra quá trình phân hủy các chất hữu cơ trong điều kiện kỵ khí là do sự hoạt động của các vi sinh vật trong môi trường mà không cần sự có mặt của oxi không khí và sản phẩm cuối cùng tạo ra gồm CH4, CO2, N2, H2,… và trong đó khí CH4 (metan) chiếm tới 65%
- Bể thiếu khí: Nước sau xử lý kỵ khí sẽ tiếp tục đưa sang bể xử lý hiếu khí nhằm xử lý triệt để hàm lượng chất ô nhiễm hữu cơ còn lại. Quá trình sinh học hiếu khí đã được chứng minh rất hiệu quả trong các hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt. Đây là quy trình đã được cải tiến các thông số thiết kế, vận hành để đem lại hiệu quả xử lý cao và chi phí đầu tư, vận hành thấp.
- Bể lắng: Nước thải sau quá trình xử lý sinh học chứa nhiều màng vi sinh. Do vậy, cần phải tách chúng ra khỏi nước trước khi qua quá trình xử lý tiếp theo. Bể lắng được thiết kế nhằm mục đích tách loại bông bùn vi sinh ra khỏi nước sau xử lý bằng quá trình lắng trọng lực.
- Bể trung gian: Nước sau bể lắng sẽ chứa tạm thời để ổn định lưu lượng trước khi được đưa qua bồn lọc cát và than sau đó đưa qua bể khử trùng.
- Bể khử trùng: Tại đây nước được khử trùng bằng Chlorine nồng độ 0,1 - 0,2/lít , liều lượng khoảng 3
- g/m3 trước khi thải ra môi trường. Quá trình tiêu diệt vi sinh vật xảy ra qua hai giai đoạn. Đầu tiên chất khử trùng khuếch tán xuyên qua vỏ tế bào vi sinh, sau đó phản ứng với men bên trong tế bào và phá hoại quá trình trao đổi chất dẫn đến sự diệt vong của tế bào vi sinh. Mục đích của khử trùng nhằm loại bỏ các vi trùng, vi khuẩn… gây bệnh còn sót lại trong nước sau xử lý.
Trên đây là một số thông tin về "Cách xử lý nước thải trong sản xuất, làm bún" . Công ty Môi trường Hợp Nhất với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực môi trường, đặc biệt là xử lý nước thải trọn gói từ tư vấn thiết kế đến thi công lắp đặt và vận hành hệ thống. Hiểu rõ đặc tính nước thải chứa hàm lượng tinh bột, chất hữu cơ và chất rắn lơ lửng cao, chúng tôi luôn đưa ra các giải pháp công nghệ phù hợp, giúp xử lý hiệu quả các chỉ tiêu ô nhiễm, đảm bảo nước thải đầu ra đạt quy chuẩn môi trường hiện hành. Bên cạnh đó, đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm còn hỗ trợ khách hàng tối ưu chi phí đầu tư, vận hành ổn định và hoàn thiện các thủ tục pháp lý về môi trường theo quy định.
Quý Doanh nghiệp có nhu cầu tư vấn, thiết kế thi công hệ thống xử lý nước thải xin vui vui lòng liên hệ Hotline: 0938.857.768 hoặc ĐỂ LẠI THÔNG TIN tại FORM TƯ VẤN sẽ được hỗ trợ tận tình.
4. Tài liệu tham khảo (Reference material)
1. Tài liệu Bộ phận Công nghệ - Công ty Môi Trường Hợp Nhất;
2. Tổng hợp Internet.
