Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh, đổi mới mô hình tăng trưởng, hướng tới phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng, vai trò của kinh tế tư nhân ngày càng được khẳng định. Kinh tế tư nhân được ví như “đầu tàu” tăng trưởng và là lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào quá trình phát triển.
Nội dung bài viết:
1. Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân
Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị đã xác định rõ: “Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đóng góp lớn vào tăng trưởng GDP, ngân sách nhà nước, tạo việc làm, nâng cao đời sống nhân dân; thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước theo hướng xanh, tuần hoàn, bền vững.” Đây không chỉ là sự khẳng định vị thế của kinh tế tư nhân, mà còn là lời kêu gọi mạnh mẽ về việc định hướng lại mô hình phát triển, bảo đảm sự hài hòa giữa lợi ích kinh tế và trách nhiệm môi trường.
1.1. Mục tiêu đến năm 2030
- Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia; là lực lượng tiên phong trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị và các chủ trương, đường lối khác của Đảng.
- Phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, 20 doanh nghiệp hoạt động/nghìn dân. Có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
- Tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt khoảng 10-12%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế; đóng góp khoảng 55-58% GDP, khoảng 35-40% tổng thu ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm cho khoảng 84-85% tổng số lao động; năng suất lao động tăng bình quân khoảng 8,5-9,5%/năm.
- Trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thuộc nhóm 3 nước đứng đầu ASEAN và nhóm 5 nước đứng đầu khu vực châu Á.
1.2. Tầm nhìn đến năm 2045
Kinh tế tư nhân Việt Nam phát triển nhanh, mạnh, bền vững, chủ động tham gia vào chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu; có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và quốc tế; phấn đấu đến năm 2045 có ít nhất 3 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế; đóng góp khoảng trên 60% GDP.
2. Vai trò của kinh tế tư nhân trong tăng trưởng xanh
Kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định vai trò trụ cột trong nền kinh tế Việt Nam. Với hàng triệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh cá thể, khu vực này đóng góp trên 40% GDP và tạo ra phần lớn việc làm cho xã hội. Không chỉ dừng lại ở việc tạo ra của cải vật chất, kinh tế tư nhân còn có khả năng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, cải tiến công nghệ và ứng dụng các mô hình quản trị hiện đại.
Trong xu hướng phát triển bền vững, doanh nghiệp tư nhân không chỉ quan tâm đến lợi nhuận ngắn hạn, mà còn phải tính toán đến tác động môi trường và xã hội. Một doanh nghiệp biết đầu tư vào công nghệ sản xuất sạch, tiết kiệm năng lượng và quản lý tốt chất thải sẽ nâng cao uy tín, xây dựng thương hiệu xanh, từ đó dễ dàng tiếp cận thị trường quốc tế – nơi ngày càng đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về môi trường.
3. Những thách thức liên quan đến tăng trưởng xanh
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, mỗi doanh nghiệp cần xác định: bảo vệ môi trường chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững của chính mình. Khi kinh tế tư nhân phát triển theo hướng xanh, Việt Nam không chỉ đạt mục tiêu tăng trưởng, mà còn khẳng định trách nhiệm đối với môi trường toàn cầu và thế hệ tương lai.
Tuy đóng vai trò quan trọng nhưng để gắn phát triển kinh tế tư nhân với tăng trưởng xanh vẫn còn nhiều rào cản như sau:
- Chưa bứt phá về quy mô và năng lực cạnh tranh, chưa đáp ứng được yêu cầu, kỳ vọng là lực lượng nòng cốt của kinh tế đất nước. Hầu hết doanh nghiệp có quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa; tiềm lực tài chính và trình độ quản trị hạn chế;
- Phần lớn có năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo thấp; năng suất lao động, hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh chưa cao
- Tư duy kinh doanh thiếu tầm nhìn chiến lược, thiếu kết nối với các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.
- Hạn chế về vốn và công nghệ: Phần lớn doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chưa có đủ nguồn lực để đầu tư vào công nghệ xử lý môi trường hoặc sản xuất xanh.
- Thiếu nhận thức đầy đủ: Một số doanh nghiệp vẫn coi bảo vệ môi trường là chi phí phát sinh, chưa thấy rõ lợi ích lâu dài. Điều này dẫn đến tình trạng xả thải chưa xử lý, sử dụng năng lượng kém hiệu quả, gây ô nhiễm nghiêm trọng.
- Chưa tuân thủ nghiêm ngặt các quy định: Dù Nhà nước đã ban hành nhiều quy định về bảo vệ môi trường, nhưng việc thực thi và giám sát còn hạn chế. Do đó, vẫn có doanh nghiệp né tránh trách nhiệm, gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng.
- Áp lực cạnh tranh: Trong bối cảnh hội nhập, nhiều doanh nghiệp ưu tiên giảm chi phí sản xuất để cạnh tranh về giá, dẫn đến việc bỏ qua yếu tố môi trường.
4. Giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân gắn liền với bảo vệ môi trường
Để thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển gắn liền với tăng trưởng xanh và bảo vệ môi trường bền vững, Đảng và Nhà nước ta đã nêu ra nhiều giải pháp, dưới đây là một số giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân gắn liền với bảo vệ môi trường:
- Nhất quán nhận thức của các cấp uỷ, chính quyền, cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân về vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân; củng cố niềm tin, khát vọng vươn lên và hành động mạnh mẽ của kinh tế tư nhân Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
- Đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao nhận thức và hành động, khơi dậy tinh thần kinh doanh, khởi nghiệp, sự tự tin, tự cường, tự hào dân tộc của mọi người dân để thúc đẩy phát triển mạnh mẽ kinh tế tư nhân.
v.v….
Có thể thấy, phát triển kinh tế tư nhân gắn với tăng trưởng xanh và bảo vệ môi trường bền vững là xu hướng tất yếu, không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển lâu dài mà còn đảm bảo cho tương lai của cộng đồng và quốc gia. Nếu biết tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức, khu vực kinh tế tư nhân sẽ trở thành lực lượng tiên phong trong công cuộc xây dựng nền kinh tế xanh, tuần hoàn và bền vững.
Trong đó việc kiểm soát, quản lý chất thải trong quá trình sản xuất, kinh doanh cũng đóng vai trò quan trọng, góp phần không nhỏ vào công tác bảo vệ môi trường. Các công trình bảo vệ môi trường như hệ thống xử lý nước thải, khí thải và chất thải giữ vai trò then chốt trong việc xây dựng nền kinh tế xanh, tuần hoàn và bền vững. Những công trình này không chỉ giúp ngăn chặn ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần tiết kiệm tài nguyên, tái sử dụng và tái chế hiệu quả.
Khi nước thải, khí thải hay chất thải được xử lý đúng cách, chúng có thể trở thành nguồn nguyên liệu đầu vào cho các quá trình sản xuất khác, từ đó giảm thiểu lãng phí và phát thải ra môi trường. Nhờ vậy, doanh nghiệp vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa thể hiện trách nhiệm xã hội, đồng thời cùng cộng đồng hướng đến một tương lai phát triển kinh tế hài hòa với thiên nhiên. Nói cách khác, đầu tư cho môi trường chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững và thịnh vượng của doanh nghiệp trong tương lai.
5. Tài liệu tham khảo
- Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị.
- Tổng hợp.
Hy vọng nội dung bài viết cung cấp được một số thông tin hữu ích đến quý bạn đọc. Đừng quên theo dõi Môi trường Hợp Nhất để thường xuyên được cập nhật những thông tin mới nhất ngành xử lý môi trường. Xin cảm ơn!
